Sharp · Blog ·
Şişmiş kondansatör ve soğuk lehim: gözle görülen iki bulgu
Bazı elektronik arızalar ölçüm aletine bile gerek kalmadan görülüyor. İkisi de tek bir bileşenin sorumlu olduğunu gösteriyor.
Yazan: İzmir'in Servisi Saha Ekibi — İzmir'de 17 yıllık servis deneyiminden.
Kısa cevap: İki bulgu gözle görülebilir: şişmiş kondansatör ve soğuk lehim. İkisi de besleme katı arızalarının en sık sebepleri arasında.
Elektronik arıza denince akla karmaşık ölçümler geliyor ama bu alanda gözle görülebilen iki klasik bulgu var ve ikisi de teşhisi çok kısaltıyor. Birincisi şişmiş kondansatör, ikincisi soğuk lehim.
Elektrolitik kondansatörler içlerinde sıvı elektrolit bulunduran bileşenlerdir. Yaşlandıkça ya da sürekli ısıya maruz kaldıkça bu sıvı buharlaşır ve iç basınç artar. Üretici bunu öngörmüştür: kondansatörün üstünde ince çentikler bulunur ve basınç arttığında oradan kabarır, bazen açılıp sızıntı yapar. Bu kabarma gözle görülür ve kesin bir bulgudur.
Şişmiş bir kondansatör kapasitesini kaybetmiştir; besleme çıkışındaki gerilimi düzleştiremez. Sonuç, yük altında düşen ve kararsızlaşan bir gerilimdir — cihaz açılmaz, açılıp kapanır ya da sürekli yeniden başlar. Değişimi kart bedelinin çok altında kalır ve doğru yapıldığında kalıcı bir çözümdür.
İkinci bulgu soğuk lehim ve daha az bilinir. Bir bileşenin bacağının lehimlendiği nokta, cihaz ısınıp soğudukça genleşir ve büzülür. Yıllar süren bu döngü lehimde halka biçiminde ince bir çatlak oluşturur. Elektriksel temas artık kararsızdır: cihaz bazen çalışır, bazen çalışmaz, titreşimle ya da ısınmayla davranış değişir.
Soğuk lehimin belirtisi tam da bu kararsızlıktır ve kullanıcı bunu "arada bir oluyor" diye tarif eder. Onarımı basittir — lehim noktası temizlenip yeniden yapılır — ve hiçbir parça gerektirmez. Bu iki bulgu, kartın tamamının değil tek bir noktanın sorumlu olduğunu gösterdiği için onarım kararını da doğrudan kolaylaştırıyor.
Şişmiş kondansatör
Kondansatörün üst yüzeyi kabarmış ya da sızdırmışsa bileşen ömrünü tamamlamış demek. Bu, ısı ve zamanla oluşan doğal bir yaşlanma.
Belirti genellikle açılmama ya da açılıp kapanma. Değişim düşük bedelli ve doğru değerde bir bileşenle yapıldığında kalıcı sonuç veriyor.
Soğuk lehim
Lehim noktası zamanla çatlıyor ve temas kesintili hâle geliyor. Belirti kesintili: cihaz bazen çalışıyor bazen çalışmıyor.
Görsel kontrolde lehim noktasında halka şeklinde bir çatlak seçiliyor. Yeniden lehimleme çok düşük bedelli bir işlem ve sorunu kalıcı olarak çözüyor.
İki bulgunun kökü: neden bunlar yoruluyor
İki bulgu rastgele değildir; ikisinin de kökünde aynı iki düşman vardır — ısı ve titreşimli gerilim. Kondansatör, ısındıkça içindeki elektrolitini kaybeder ve şebeke dalgalanması bu süreci hızlandırır; şişme, birikmiş basıncın dışa vurumudur. Lehim ise her ısınma-soğuma çevriminde mikroskobik düzeyde çalışır ve yıllar içinde çatlar.
Bu köke inmek, onarım sonrası içindir: bileşen değişir ama ortam aynı kalırsa aynı bulgu geri gelir. Bu yüzden onarımla birlikte iki soru sorulur — cihaz iyi havalanıyor mu, şebeke dalgalı mı? İkisinden biri sorunluysa, çözümün yarısı bileşende yarısı koşuldadır.
Bu yazıyla ilgili sık sorulanlar
Şişmiş kondansatör gözle görülür mü?
Görülür. Üst yüzeyi kabarmış ya da sızdırmışsa fark ediliyor.
Soğuk lehim nedir?
Zamanla çatlayan bir lehim noktası; kesintili temas üretiyor.
Bu bulgular ne kadar sık?
Besleme katı arızalarının en sık sebepleri arasında.
Bu iki bulgu her kart arızasını açıklar mı?
Hayır — ikisi en sık ve en görünür olanlardır, tamamı değildir. Gözle temiz görünen bir kartta da ölçümle bulunan arızalar vardır. Sıralama şöyledir: önce görsel tarama bu iki bulguyu arar, bulunamazsa ölçüm katmanına geçilir; görsel temizlik, kartın sağlamlığının kanıtı sayılmaz.
Sharp cihazınızda benzer bir sorun mu var? İzmir'in 30 ilçesinde yerinde bakıyoruz — telefonda çözülebilen çağrıdan ücret almıyoruz.